विनोद भट्टराई, कतारभाद्र ६, २०७५
मध्यपूर्व विश्व मानचित्रको एउटा महत्वपूर्ण भुगोल हो । गैरआवासीय नेपाली संघको समन्वयमा यस क्षेत्रमा कतार, संयुक्त अरब इमिरेट, साउदी अरयिबा, कुवेत, बहराइन, ओमान, इराक, लेबनान, जोर्डन, इजिप्ट गरी ११ राष्ट्रिय समन्वय परिषद्हरु आबद्ध छन् । कुनै न कुनै रुपमा विश्वको ध्यान तानिरहने सामरिक महत्वको यो क्षेत्र नेपाल र गैरआवासीय नेपालीहरुको लागि त्यत्तिकै महत्पपूर्ण छ ।
पेट्रोलियम पदार्थको अथाह भण्डारको उपयोग गर्दै समृद्धितर्फ लामो फड्को मारिरहेको मध्यपूर्व क्षेत्रले नेपाल सहित विश्वका करोडौलाई रोजगारी दिइरहेको छ । विश्वलाई आवश्यक पर्ने प्रेट्रोलियम पदार्थको अधिकांश हिस्सा पूर्ति गरिरहेकोले यो क्षेत्र विश्वकै आर्थिक केन्द्रको रुपमा समेत रहेको छ ।
नेपालीहरुको वैदेशिक रोजगारीको प्रमुख गन्तव्य क्षेत्र पनि मध्यपूर्व नै हो । २० लाखको हाराहारीमा नेपालीहरु मध्यपूर्व क्षेत्रका विभिन्न मुलुकहरुमा कार्यरत छौं । विशेष गरी नेपाल द्धन्द्धको चपेटामा फसेर अस्तव्यस्त भएको समयमा ठूलो संख्यामा नेपालीहरुलाई रोजगारी दिएर यस क्षेत्रले महत्वपूर्ण सहयोग गरेको छ । वास्तवमा द्धन्द्धकालमा मध्यपूर्व क्षेत्रको रोजगारीले प्रत्यक्ष अर्थतन्त्रमा मात्र टेवा दिएन द्धन्द्धको कारण श्रृजित वेरोजगारीको विकराल स्थितिलाई न्यूनिकरण गर्न मद्दत गरेर नेपाललाई अफल हुनबाट बचायोे ।
गैरआवासीय नेपाली संघको मध्यपूर्व क्षेत्रीय वैठक आगामी २४ र २५ अगष्टमा संयुक्त अरब इमिरेटको दुवइमा आयोजना हुन गइरहेको छ परिप्रेक्षमा गैरआवासीय नेपाली अभियानमा अत्यन्त महत्वपूर्ण रहने यस क्षेत्रमा एनआरएनएको महत्वलाई चर्चा गर्नु वान्छनिय ठानिएको छ ।
संस्थागत सहयोग मध्यपूर्वलाई बढि आवाश्यक :
गैरआवासीय नेपाली संघ एउटा सामाजिक अभियान हो । यसले स्थानीय रुपमा र नेपालमा उल्लेख्य संस्थागत सहयोग, सहजिकरणहरु गर्दै आएको छ । एउटा सामाजिक अभियानको रुपमा मानविय तथा कल्याणकारी कार्यहरु एनआरएनएका प्रमुख कार्यहरु हुन् । प्रवासमा नेपालीहरुको सबैभन्दा जनघनत्व रहेको क्षेत्र, सवै भन्दा बढि र जटिल समस्याहरु रहेको क्षेत्र पनि मध्यपुर्व नै हो । ति समस्याहरुलाई तत्कालिनरुपमा समाधान गर्न, दिर्घकालिनरुपमा न्यूनिकरण गर्ने दिशामा प्रभावकारी पहल गर्ने सक्ने हैसियत गैरआवासीय नेपाली संघले राख्दछ ।
संस्थागत सहयोग मध्यपूर्वलाई बढि आवाश्यक :
गैरआवासीय नेपाली संघ एउटा सामाजिक अभियान हो । यसले स्थानीय रुपमा र नेपालमा उल्लेख्य संस्थागत सहयोग, सहजिकरणहरु गर्दै आएको छ । एउटा सामाजिक अभियानको रुपमा मानविय तथा कल्याणकारी कार्यहरु एनआरएनएका प्रमुख कार्यहरु हुन् । प्रवासमा नेपालीहरुको सबैभन्दा जनघनत्व रहेको क्षेत्र, सवै भन्दा बढि र जटिल समस्याहरु रहेको क्षेत्र पनि मध्यपुर्व नै हो । ति समस्याहरुलाई तत्कालिनरुपमा समाधान गर्न, दिर्घकालिनरुपमा न्यूनिकरण गर्ने दिशामा प्रभावकारी पहल गर्ने सक्ने हैसियत गैरआवासीय नेपाली संघले राख्दछ ।
स्थापनाकालदेखि महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेको पनि छ । यस क्षेत्रका एनसीसीहरुले वैदेशिक रोजगारीको समस्याहरुमा सहयोग र सुधारका लागि गरेका अनगिन्ति प्रयासहरु, आइसीसीको स्तरबाट गरिएर सुधार भएका कार्यहरु त्यसका गतिला उदाहरणहरु हुन् । पछिल्लो समयमा खाडिका विभिन्न मुलुकका जेलमा रहेका नेपालीहरुलाई छुटाउन आवाश्यक जरिवाना रकमको “सिड मनि” दिने निर्णय मात्र नभएर सचिवालयमा वैदेशिक रोजगारी हेर्ने अधिकृतको व्यवस्था, शुभयात्रा एप्प लगायतका थुप्रै कार्यहरुले मध्यपुर्वमा एनआरएनएको उपस्थि र महत्वलाई बढाएको छ । यस क्षेत्रमा एनआरएनएको अझ प्रभावकारी उपस्थिति आवाश्यक छ ।
सामाजिक उद्यमशिलता :
देशका सबैभन्दा बढि उर्वर जनशक्ति यस क्षेत्रमा छ । यो जन शक्ति मुलुकको सभ्यता र समुन्नतिको आधार पनि हुन् । यो जनशक्ति एक दिन मुलुक फर्कन्छ । तर प्रवासमा लामो समय विताउनु पर्दा समाज र राष्ट्रको लागि आवाश्यक पर्ने सामाजिक वातावरणको अभाव खड्किरहेको हुन्छ । समयमा नै सामाजिक सांस्कृतिक संरक्षण नगर्ने हो भने कालान्तरमा हाम्रो सामाजिकपन, सम्पन्न संस्कृति र उद्यमशिलता विलाएर जान सक्दछ । एनआरएनए लगायतका संघ संस्थाको उपस्थिति र तिनका गतिविधिहरुले प्रवासमा रहेका युवाहरुको सामाजिकपन, संस्कृतिसँगको सामिपत्य वा अपनत्वलाई कायम राख्न मद्दत गरिरहेका छन् । साथ–साथमा उद्यमशिल उन्मुख वातावरण समेत दिइरहेको छ । त्यसको प्रमुख बाहक एनआरएनए मात्र बन्न सक्ने भएकोले यस क्षेत्रमा एनआरएनए अभियानको अपरिहार्यता कायमै छ ।
देशका सबैभन्दा बढि उर्वर जनशक्ति यस क्षेत्रमा छ । यो जन शक्ति मुलुकको सभ्यता र समुन्नतिको आधार पनि हुन् । यो जनशक्ति एक दिन मुलुक फर्कन्छ । तर प्रवासमा लामो समय विताउनु पर्दा समाज र राष्ट्रको लागि आवाश्यक पर्ने सामाजिक वातावरणको अभाव खड्किरहेको हुन्छ । समयमा नै सामाजिक सांस्कृतिक संरक्षण नगर्ने हो भने कालान्तरमा हाम्रो सामाजिकपन, सम्पन्न संस्कृति र उद्यमशिलता विलाएर जान सक्दछ । एनआरएनए लगायतका संघ संस्थाको उपस्थिति र तिनका गतिविधिहरुले प्रवासमा रहेका युवाहरुको सामाजिकपन, संस्कृतिसँगको सामिपत्य वा अपनत्वलाई कायम राख्न मद्दत गरिरहेका छन् । साथ–साथमा उद्यमशिल उन्मुख वातावरण समेत दिइरहेको छ । त्यसको प्रमुख बाहक एनआरएनए मात्र बन्न सक्ने भएकोले यस क्षेत्रमा एनआरएनए अभियानको अपरिहार्यता कायमै छ ।
सामुहिक लगानीको सबैभन्दा बढि सम्भावना :
सामुहिक लगानीको अवधारणा स–सना लगानीहरुको संयोजनबाट ठुलो पुँजि निर्माण गर्नु हो । संख्यात्मक रुपमा मध्यपूर्व क्षेत्रमा सबै भन्दा बढि एनआरएनहरु छन् । संघमा आबद्ध सदस्यहरुको संख्या पनि उल्लेखनिय छ । प्रभावकारी र विश्वसनिय वातावरण श्रृजना गरेर पुँजि संकलन गर्ने हो भने नियमित आम्दानी गरिरहेका १० औ हजार पंजिकृत सदस्यहरु र २० औ लाख एनआरनहरु रहेको यस क्षेत्रबाट ठुलो पुँजि संकलन गर्न सकिन्छ । जुन वास्तवमा नै समृद्ध नेपाल निर्माणको आधार बन्न सक्दछ ।
सामुहिक लगानीको अवधारणा स–सना लगानीहरुको संयोजनबाट ठुलो पुँजि निर्माण गर्नु हो । संख्यात्मक रुपमा मध्यपूर्व क्षेत्रमा सबै भन्दा बढि एनआरएनहरु छन् । संघमा आबद्ध सदस्यहरुको संख्या पनि उल्लेखनिय छ । प्रभावकारी र विश्वसनिय वातावरण श्रृजना गरेर पुँजि संकलन गर्ने हो भने नियमित आम्दानी गरिरहेका १० औ हजार पंजिकृत सदस्यहरु र २० औ लाख एनआरनहरु रहेको यस क्षेत्रबाट ठुलो पुँजि संकलन गर्न सकिन्छ । जुन वास्तवमा नै समृद्ध नेपाल निर्माणको आधार बन्न सक्दछ ।
२०११–१३ को कार्यकालदेखि नै सामुहिक लगानिको अवधारणा भित्राएर काम गरिरहेको एनआरएनए आइसीसीले वर्तमान कार्यकालमा अझ परिस्कृतरुपमा सामुहिक लगानीको कार्यक्रम अगाडि ल्याउदै गर्दा त्यसको सफलताको महत्वपुर्ण हिस्सेदार मध्यपूर्व क्षेत्र बन्न सक्छ । यस क्षेत्रका नेपालीहरुको लागि पनि आफ्नो आर्थिक हैसियत अनुसारको लगानि गरेर ठूला राष्ट्रिय गौरवका अभियानमा सहभागि हुन पाउनु आफैमा महत्वपुर्ण अवसर हुनेछ ।
राष्ट्र, एनआरएनए र यस क्षेत्रका एनआरएनहरु सबैलाई फाइदा हुने सामुहिक लगानीको अवधारणालाई सहजिकरण र समन्वय गर्न पनि गैरआवासीय नेपाली संघको सक्रिय भूमिका वा उपस्थिति आवश्यक देखिन्छ ।
नेपाल प्रबद्र्धनको अत्याधिक सम्भावना :
मध्यपूर्व क्षेत्र यस्तो क्षेत्र हो जँहा विश्वका प्राय सबै देशका नागरिकहरु कुनै न कुनै क्षेत्रमा कार्यरत छन् । यहाँ फरक फरक परंपरा, सामाजिक मान्यता, संस्कृति, रहन सहन भएका मानिसहरु चाडै नै आपस घुलमिल हुने गर्दछन् । जसले नेपाललाई प्रवद्र्धन गर्न महत्वपूर्ण योगदान गरिरहेको छ । आफ्नो सहकर्मीको मुलुक, भाषा, संस्कृति, रहन सहनको बारेमा चासो विभिन्न मुलुकका नागरिहरु मार्फत प्रबद्धर्न गर्न सहजता भएको छ । अनौपचारिक रुपमा भइरहेको प्रर्वद्धनलाई गैरआवासीय नेपाली संघका राष्ट्रिय समन्वय परिषद्, क्षेत्रिय समितिहरुको संस्थागत पहल प्रयासमा अझ बढि गर्न सकिन्छ ।
विश्वमा नै प्रख्यात पर्यटनहरु :
नेपालको समृद्धिको एउटा प्रमुख क्षेत्र पर्यटनलाई मानिएको छ । अरब क्षेत्रका पर्यटकहरु विश्वमा नै उत्कृृष्ट पर्यटक मानिन्छन् । अझ भनौ पर्यटनले आफुलाई समृद्ध बनाएका विश्का अधिकांश मुलुकहरुका आकर्षक पर्यटक मध्यपुर्व क्षेत्रका नै हुन् । यसक्षेत्रका पर्यटक भित्राउन सक्ने हो भने नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा कायापलट नै गर्न सकिन्छ । एनआरएनएले पर्यटन प्रबद्धनलाई आफ्नो एक प्रमुख लक्षको रुपमा लिएर अघि बढिरहदा त्यसको सफलताको लागि यो क्षेत्र अत्यन्त महत्वपुर्ण बन्न सक्दछ । यस क्षेत्रका पर्यटनहरुलाई नेपाल लैजान एनआरएनएका राष्ट्रिय र क्षेत्रिय समितिहरुको महत्वपुर्ण भूमिका खेल्न सक्दछन ।
नेपालको समृद्धिको एउटा प्रमुख क्षेत्र पर्यटनलाई मानिएको छ । अरब क्षेत्रका पर्यटकहरु विश्वमा नै उत्कृृष्ट पर्यटक मानिन्छन् । अझ भनौ पर्यटनले आफुलाई समृद्ध बनाएका विश्का अधिकांश मुलुकहरुका आकर्षक पर्यटक मध्यपुर्व क्षेत्रका नै हुन् । यसक्षेत्रका पर्यटक भित्राउन सक्ने हो भने नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा कायापलट नै गर्न सकिन्छ । एनआरएनएले पर्यटन प्रबद्धनलाई आफ्नो एक प्रमुख लक्षको रुपमा लिएर अघि बढिरहदा त्यसको सफलताको लागि यो क्षेत्र अत्यन्त महत्वपुर्ण बन्न सक्दछ । यस क्षेत्रका पर्यटनहरुलाई नेपाल लैजान एनआरएनएका राष्ट्रिय र क्षेत्रिय समितिहरुको महत्वपुर्ण भूमिका खेल्न सक्दछन ।
निर्यात व्यापारको राम्रो सम्भावना :
नेपालको उत्पादनको राम्रो बजार मध्यपूर्व बन्न सक्दछ । राम्रो आर्थिक अवस्था र उच्च क्रयशक्ति भएका उपभोक्ता रहेको मध्यपूर्व क्षेत्रमा हाम्रा सबै छिमेकि राष्ट्र मात्र नभएर यूरोप र अमेरिका क्षेत्रका राष्ट्रहरुले समेत राम्रो व्यापार गरिरहेका छन् । तिनहरु भन्दा गुणस्तरिय उत्पादन सस्तो मुल्यमा दिनसक्ने सम्भावना नेपालसँग छ । त्यसलाई यँहा रहेका व्यवसायी एनआरएनहरुले बिशेष पहल गर्न सक्छन् । त्यसमा संघको सहजिकरण, प्रोत्साहन थप प्रभावकारी बन्न सक्दछ ।
नेपालको उत्पादनको राम्रो बजार मध्यपूर्व बन्न सक्दछ । राम्रो आर्थिक अवस्था र उच्च क्रयशक्ति भएका उपभोक्ता रहेको मध्यपूर्व क्षेत्रमा हाम्रा सबै छिमेकि राष्ट्र मात्र नभएर यूरोप र अमेरिका क्षेत्रका राष्ट्रहरुले समेत राम्रो व्यापार गरिरहेका छन् । तिनहरु भन्दा गुणस्तरिय उत्पादन सस्तो मुल्यमा दिनसक्ने सम्भावना नेपालसँग छ । त्यसलाई यँहा रहेका व्यवसायी एनआरएनहरुले बिशेष पहल गर्न सक्छन् । त्यसमा संघको सहजिकरण, प्रोत्साहन थप प्रभावकारी बन्न सक्दछ ।
वैदेशिक लगानीको सम्भावना :
मध्यपूर्वका देशहरुको समृद्धिमा महत्वपूर्ण योगदान नेपालीहरुको रहेको छ । ति देश बनाउन रगत पसिना बगाएका नेपालीहरुको देश नेपालको समृद्धिमा सहयोग गर्न, लगानि गर्न उनिहरु स्वभाविकरुपमा तयार हुन्छन् । त्यसको पहल नियोग तथा नेपाल सरकारमार्फत एनआरएनएले गर्न सक्दछ । यि मुलुकहरुमा एनसीसीहरुले विभिन्न रुपमा सामाजिक कार्यहरु गरेर पनि सम्बन्धित मुलुकका नागरिक एवं सम्बन्धित निकायहरुसँग राम्रो सम्बन्ध बनाएका छन् । कहि न कहि त्यसले पनि नेपालमा लगानि भित्राउन मद्दत गरिरहेको छ । यस थप प्रयास गर्ने हो भने असम्भव छैन ।
मध्यपूर्वका देशहरुको समृद्धिमा महत्वपूर्ण योगदान नेपालीहरुको रहेको छ । ति देश बनाउन रगत पसिना बगाएका नेपालीहरुको देश नेपालको समृद्धिमा सहयोग गर्न, लगानि गर्न उनिहरु स्वभाविकरुपमा तयार हुन्छन् । त्यसको पहल नियोग तथा नेपाल सरकारमार्फत एनआरएनएले गर्न सक्दछ । यि मुलुकहरुमा एनसीसीहरुले विभिन्न रुपमा सामाजिक कार्यहरु गरेर पनि सम्बन्धित मुलुकका नागरिक एवं सम्बन्धित निकायहरुसँग राम्रो सम्बन्ध बनाएका छन् । कहि न कहि त्यसले पनि नेपालमा लगानि भित्राउन मद्दत गरिरहेको छ । यस थप प्रयास गर्ने हो भने असम्भव छैन ।
साथै नेपालमा श्रोत कम भएका, भएको श्रोतलाई पनि उपयोग गर्ने सम्भावना कठिन भएको तर माग र खपत अत्याधिक बढिरहेको चिज पेट्रोलियम पदार्थ हो । त्यसको खानी भएका मध्यपूर्वका मुलुकहरुसँग उच्चस्तरको समन्वय गराएर सहज आपूर्ति मात्र गर्न सक्ने हो भने नेपालको अर्थतन्त्रमा निकै फरक पर्दछ ।
ज्ञान सीप र प्रविधि :
मध्यपुर्व क्षेत्रका एनआरएनहरु कामकाजी युवाहरु हुन् । नेपालबाट अदक्ष, अर्धदक्ष वा दक्षकामदारको रुपमा आएका नेपालीहरु यस क्षेत्रमा आएर काम गर्दा प्रशस्त ज्ञान, सीप, अनुभव र प्रविधि सिकेका छन् । विश्व बजारमा आउने नँया नँया प्रविधि उपभोग गर्ने मध्यपूर्वको बजार हामी नेपालीहरुको लागि पनि ति प्रविधिहरुसँग घुलमिल हुने अवसर बन्ने गरेका छन् ।
मध्यपुर्व क्षेत्रका एनआरएनहरु कामकाजी युवाहरु हुन् । नेपालबाट अदक्ष, अर्धदक्ष वा दक्षकामदारको रुपमा आएका नेपालीहरु यस क्षेत्रमा आएर काम गर्दा प्रशस्त ज्ञान, सीप, अनुभव र प्रविधि सिकेका छन् । विश्व बजारमा आउने नँया नँया प्रविधि उपभोग गर्ने मध्यपूर्वको बजार हामी नेपालीहरुको लागि पनि ति प्रविधिहरुसँग घुलमिल हुने अवसर बन्ने गरेका छन् ।
यो नेपालको ठूलो सम्पति हो र त्यसलाई नेपालमा संगठितरुपमा स्थानान्तरण उपभोग गरेर देशले ठुलो लाभ लिन सक्छ । एनआरएनएले वर्तमान कार्यकालमा यसलाई एउटा अभियान कै रुपमा अघि बढाइरहेकोले यस कार्यको संबाहक एनआरएनए बन्न सक्दछ ।
गैरआवासीय नेपाली अभियान नेपाल बाहिर रहेका नेपालीहरुको साझा संस्था हो । समग्रमा भन्नु पर्दा यसले गर्ने अधिकांश सामाजिक, मानविय सहयोगहरु मध्यपुर्वमा कार्यरत नेपालहरुलाई आवाश्यक छ, ति नेपालीहरुका समस्याको वकालत गर्ने, माथिल्लो स्तरसम्म पुर्याउने संगठित शक्ति भएकोले पनि मध्यपूर्वमा एनआरएनएको शशक्त उपस्थिति आवाश्यक छ । साथै यसले समन्वय गरेर वा यस संस्थाको माध्यमबाट स्थापित सम्बन्धलाई सदुपयोग गरेर गरिने वित्तिय गतिविधिहरु, आर्थिक लगानी, ज्ञान, सीप र प्रविधि राष्ट्रलाई आवाश्यक छ ।त्यसैले यि आयामहरुलाई उपलब्धिउन्मुख गर्न मध्यपूर्वमा एनआरएनएको दरिलो उपस्थिति आवाश्यक छ ।
http://sansarnews.com/archives/117229
लेखक : गैरआवासीय नेपाली संघका मध्यपुर्व क्षेत्रबाट मनोनित आइसीसी सदस्य हुन्न् ।
