Published on 12 May 2014 विनोद भट्टराईमैले बुझेको गैर आवासीय नेपाली संघ एक फराकिलो दायरामा फैलिएको संस्था या भनौ फरक फरक भूगोलमा विश्वभरि फैलिएर रेहका नेपालीहरुलाई सामाजिक तथा भावानात्मक रुपमा सामिप्य गराउने विशाल अभियान नै हो । फराकिलो क्षेत्र फरक फरक परिवेश, फरक फरक क्षेत्र, व्यवसाय, वर्ग, बिचार समुदायका व्यक्तिहरुलाई एउटै सञ्जालमा सहभागी गराएर विविधतालाई एकतामा बाध्ने माध्याम एनआरएनए नै बनिरहेकोछ । आज विश्वका विभिन्न महादिपका ६५ वटा मुलुकहरुमा आफ्नो संगठन विस्तार गरिसकेको एनआएनए अभियानको दोश्रो ऐतिहाँसिक मुलुक कतारमा बसेर एनआरएनलाई नियाल्दै गर्दा यसको अपरिहार्यता भनौ सान्धर्भिकता बढिरहेको देखिन्छ । ”नेपालीका लागि नेपालीद्वारा” भन्ने यसको मूल मन्त्र मात्र हैन समृद्ध नेपालको चाहाना सहित स्वदेश र विदेशमा भइरहेका कार्य तथा गतिविधिहरु यसको सान्धर्भिकता पुष्टि गर्ने थप आधारहरु हुन् । त्यति मात्र हैन उल्लेख्य सीप, शक्ति र योग्यता भएका नागरिकहरु विदेश पलाएन भइरहेका भए पनि मुलुकको समृद्धिका लागि उनीहरुको सहभागिताको अपरिहार्यतालाई स्वीकार गर्दै राज्य तथा राज्य सञ्चालनका शक्ति केन्द्र मानिएका राजनैतिक दल, नागरिक समाज सबैले गैर आवासीय नेपाली संघलाई दिएको महत्व तथा गैर आवासीय नेपाली संघ प्रतिको सकरात्मक दृष्टिकोणले पनि एनआरएनहरुलाई आफ्नो अभियानमा लाग्न थप हौसला प्रदान गरिरहेकोछ ।हुन त आज गैर आवासीय नेपाली संघ सँगै राजनैतिक पार्र्टी, सामुदायिक, व्यवसायीक तथा अन्य सामाजिक संघ संस्थाहरु पनि डायस्पोरामा आफ्नो उपस्थिति देखाउनका लागि राम्रै गरी लागि परेका देखिन्छ । जसले प्रवासमा नेपालीहरुका गतिविधिलाई निकै प्रभावित गर्ने गरेकोछ । परिवेश जे जस्तो भए पनि एनआरएनए एनसीसीहरु आ–आफ्नो ठाँउमा क्रियाशिल छन्, स्थानीय रुपमा तथा राष्ट्रमा सक्दो सहयोग गरिरहेकका छन् । कतार लगाएत मध्यपुर्वको अवस्था युरोप अमेरिका लगाएतका मुलुकहरुको भन्दा फरक छ । यहाँका नेपालीहरु एक न एक दिन नेपाल फर्कनै पर्ने मानसिकतामा काम गरिहेकाले पनि देशप्रतिको चिन्ता भनौ देशको समृद्धिको आकांक्षा बढी छ भन्दा अन्यथा नहोला । त्यो मात्र हैन जनसंख्या, सामना गरिरहेका समस्याहरु र राष्ट्रलाई पठाईरहेको रेमिट्यान्स आदि कारणहरुले पनि खाडि, मलेसिया जस्ता मुलुकहरुका एनआरएनएहरुका मुद्धाहरु अन्यत्रका एनआरएनहरुको भन्दा भिन्न छन् । ति मुद्धाहरुलाई उठान गर्ने, समाधानको लागि प्रभावकारी रुपमा दबाब दिने उपयुक्त माध्यम समेत एनआरएनए नै बनिरहेकोछ । २००३ डिसेम्बर १२ मा स्थापित एनआरएनए एनसीसी कतारको २ सेप्टेम्बर २०११ मा सम्पन्न चौथो महाधिवेशन मार्फत निर्वाचित कार्यसमिति आफ्नो कार्यकालको उत्तरार्धमा आईपुगेकोछ । निर्देशिकाले निर्देश गरेको वैधानिक प्रक्रिया पुरा गरेर गठन भएको यो कार्यसमितिलाई यसको लक्ष र उद्येश्य केन्द्रित भएर आफ्ना गतिविधिहरु गर्ने जिम्मेवारी र अधिकार रहन्छ । तथापि विगतमा संघका गतिविधिहरुसँग असन्तुष्ट रहदै आएका पक्षहरुलाई समेत महाधिवेशनमा सहभागी गराएर अगाडी बढ्ने प्रयास स्वरुप चौथो महाधिवेशन हुनु भन्दा अगाडी तत्कालीन एनसीसी कतार, वैचारिक संस्थाका प्रतिनिधिहरु र कतारका नेपालीहरुका गन्यमान्यहरु समेतका बिचमा एक १५ बुदे सहमति गरिएको रहेछ । श्रमिक कल्याणको पक्षमा काम गरिनु पर्ने आशयको समझदारी भनिएता पनि सो समझदारी विगतमा एनआरएनए कतारका गतिविधि तथा कार्यहरु प्रति असन्तुष्टि जनाउदै आएका पक्षहरुलाई महाधिवेशन तथा निर्वाचन प्रक्रियामा ल्याउने भ¥याङ थियो त्यो समझदारी । अनगिन्ती वार्ता, छलफल र समन्वयमा निकै समय खर्चेर गरिएको सो समझदारीले कतारको नेपाली समुदाय भित्र सकरात्मक सन्देश दिनुुका साथै संख्यात्मक आकार जे जस्तो भए पनि औपचारीकरुपमा समुदायका सबै पक्ष सहभागी हुने सुनिश्चत भए पछि ठुलै उपलब्धि भएको चर्चा गरियो त्यसबेला । जे भए पनि निर्वाचित भएर आउने कार्यसमितिलाई कार्य योजना बनाउन तथा कार्य संचालनगर्न उपयोगी हुने सो सममmदारीका बुदाँहरु स्वागत योग्य थिए र कतारमा कार्यरत नेपाली समुदायको हितमा थिए । त्यहि समझदारीको आधारमा चौथो महाधिवेशनले दिएको म्याण्डेटको धरातलमा उभिएर तर्जुमा गरिको कार्ययोजनाहरुलाई कार्यन्वयन गर्दै वर्तामान कार्यसमिति आफ्नो कार्यकाल सम्पन्न गरिरहेकोछ । समझदारी बने पनि आखिर एनसीसीको नेतृत्व चयनमा सहमति हुन सकेन र विभिन्न कठिनाईहरुका बाबजुद संस्थालाई जिवन्तता दिन पनि निर्वाचन गर्नै पर्ने अवस्था श्रृजना भयो । स्वभाविक प्रक्रियाको रुपमा निर्वाचन मार्फत कार्यसमिति गठन भयो । जसको एउटा पदाधिकारीको रुपमा कार्य गर्ने अवसर पार्षद ज्यूहरुले मलाई पनि प्रदान गर्नु भयो । त्यहि बाट सुरु गरिएको कार्यको अध्याय करिब करिब पुरा हुन लागेकोछ ।
अनुमानित ४ लाख भन्दा बढीको संख्यामा रहेको नेपाली समुदाय, १२९६ परिषद् सदस्यहरु, १०० भन्दा बढि स्थापित संघ संस्थाहरु, राष्ट्रको प्रतिनिधि संस्था दुतावास अनि हाम्रो भन्दा फरक परिवेश र फरक कानुन भएको कतारको वातावरणलाई समन्वय गर्दै आफ्ना गतिविधिहरु सञ्चालन गर्नु पर्ने चुनौतिपूर्ण वातावरणमा गठन भएको एनआरएनए एनसीसी कतारले ऐतिहाँसिक सफलताका साथ आफ्नो कार्यकाल पुरा गर्न सफल भएकोछ । यो कार्यकालमा संस्थाले विगत देखि गर्दै आएका सबै राम्रा कार्यहरु साहित्य, कला, संस्कृति तथा पर्यटन प्रबद्र्धनात्मक कार्यहरु, सहयोग, उद्धार लगाएतका मानवीय कार्यहरुलाई निरन्तरता दिदै गरिएका थप कार्यहरुमा सुरक्षित आप्रवासनको मुद्धा, श्रमिकका आवाज धेरै सवलरुपमा उठान भएका छन् । अधिकांश सदस्यहरुको हितसँग सरोकार राख्ने मुद्धा तथा विषयहरु तलब वृद्धि, राहदानी नविकरणमा सहजता, पुन श्रम स्वीकृतिको प्रक्रियामा सहजता, सेल्टर हाउसको थप व्यवस्थापन, दूतावासमा कर्मचारी थप, दूतावासलाई आवाश्यक पर्दा गरिएको अस्थाई कर्मचारी तथा भौतिक सहयोग आदी कार्यहरुमा संस्थाले खेलेको भूमिका पनि उल्लेखनीय कार्यहरुमा पर्दछन् । वैदेशिक रोजगारीमा रहेका समस्या र पिडाहरुलाई परंपरागतरुपमा तत्कालीन राहात उद्धारमा मात्र सीमित नरहि यसको दिर्घकालीन न्यूनिकरणका लागि विभिन्न सरोकारवाला संघ संस्था र निकायहरुको सहयोगमा गरिएका प्रयासहरु ऐतिहाँसिक उपलब्धि हुन । विदेशमा विचल्लि भएर स्वदेशमा पुग्दा समेत विचल्लि हुनु पर्ने अवस्थालाई न्यूनिकरण गर्न काठमाडौमा आश्रय स्थल स्थापनार्थ गरिएको सहयोग, कतारका स्थानीय तथा अन्तराष्ट्रिय संघ संस्थाहरु मानवअधिकार समिति, खेलकुद क्लबहरु, विभिन्न आप्रवासीका समस्याहरुमा सरोकार राख्ने संस्थाहरु सँग विकास गरिएका संस्थागत सम्बन्ध, कतारमा स्थापित नेपाली संघ संस्थाहरु बिच नयाँ ढंगले गरिएका समन्वयको प्रयासबाट विकास भएको सम्बन्ध, विभिन्न मानवीय कार्यहरु, सांस्कृतिक, साहित्यिक, खेल क्षेत्रमा गरिएका कार्य तथा सहभागिता, कतारका नेपालीहरुको दिर्घकालीन हितका लागि कोशे ढुंङ्गा हुने कल्याणकारी कोष तथा सांस्कृतिक केन्द्रको स्थापनाका लागि गरिएका पहलहरु, आइसीसीले अघि बढाएको सामूहिक लगानीमा सहभागिता, एक एनसीसी एक परियोजना, सिराह आगलागि, सेति बाढि पीडित आदीमा गरिएको एक्यबद्धता र सहयोग देखि मुख पत्र दोहा दपर्ण प्रकाशन गर्दा सम्मका कार्यहरु सम्पन्न गरिसक्दा पार्षद्हरुले दिनुभएको अमूल्य मतलाई अन्याय गरिएन भन्ने लागेकोछ । एक पदाधिकारीको रुपमा आफैले मूल्याङकन गर्दा पनि यो कार्यकाल सीमित श्रोत साधनमा अधिकतम कार्य गर्न सफल भएको निष्कर्षमा पुगेकोछु ।हुन त सामूहिक वा सार्वजनिक कार्यहरु बिरलै मात्र सर्वस्विकार्य हुन्छन् । प्राय सार्वजनिक कार्यहरु वास्तवमै पूर्णरुपमा असन्तुष्टि रहित हुनु गाह«ो विषय हो । फेरि पनि गरिएका कार्यहरु सधै त्रुटी रहित हुन्छन् भन्ने कुरामा विश्वास पनि गर्दिन । आफ्नो प्रमुख कार्य गरेर बचेको समयलाई व्यवस्थापन गर्दै गरिएका कार्यहरुमा कहीँ कतै मानवीय त्रुटिहरु भएका हुन सक्छन् । उल्लेख्य कार्यहरु सम्पन्न भए पनि यस कार्यकालमा एनसीसी कतारका गतिविधिहरु प्रति समुदायमा टिका टिप्पणीहरु नभएका,असन्तुष्टिहरु व्यक्त गरिएका जानकारीहरु नआएका होइनन् । यथार्थता नबुझेर या नबुझे जस्तो गरेर जसरी गरिएका भए पनि टिका टिप्पणीहरुलाई संस्थाले या नेतृत्वकर्ताले सुन्नु पर्छ र अगाडीका कार्यहरुका लागि मार्गचित्रको रुपमा लिनुपर्दछ भन्ने मान्यतालाई शिरोधार्य गर्दै एनसीसीले त्यसलाई ग्रहण गरेर आफ्ना कार्यहरु जारी राखेको थियो । सफल भयौ भनिरहदा रहदै पनि विभिन्न कारण र परिस्थितिहरुले चाहेर पनि यस कार्यकालमा केहि कार्यहरु अपेक्षा गरिए अनुसार गर्न सकिएन होला तर अधिकांश योजना गरिएका कार्यहरु सम्पन्न भए । निर्वाचित कार्यसमितिले सकरात्मक र केहि नवीन सोचका साथ सामूहिक हितकालागि कार्य गर्ने प्रयास गर्दा गर्दै भएका कमिकमजोरीहरुलाई आधार बनाएर संस्थाकोबारेमा सार्वजनिक आलोचना गरिनु भन्दा सुधारको लागि उपाय तथा दृष्टिकोण सहितका सुझावहरुकोरुपमा आएका भए ती टिका टिप्पणीहरु बढी रचनात्मक र महत्वपूर्ण रहन्थे । तर अपवाद बाहेक त्यस्ता प्रस्ट दृष्टिकोण सहितका रचनात्मक सुझावहरु संस्थागतरुपमा नआउनु बरु यदा कदा सबैे नेपालीहरुको साझा संस्था र सिंङ्गो समुदायको प्रतिष्ठामा आँच आउन सक्ने खालका अस्वस्थ टिका टिप्पणीहरु भएको जानकारी आउनुलाई विडम्बना नै मान्नुपर्छ । परिषद् बैठक कै स्मरण गर्ने हो भने पनि तय गरिएको कार्ययोजना अनुसार कार्यक्रमहरु भए कि भएनन् ? प्रगति प्रतिवेदनमा सबै गतिविधिहरु समेटिएकि समेटिएनन् ? भन्ने जस्ता सामुदायिक सरोकारका प्रश्नहरु कहिल्याहि सामना गर्नु परेन दुईबर्षको अवधिमा । आर्थिक विषयमा गरिने केहि छलफल तथा सुझावहरु समेत अप्रसांगिक र अव्यवहारिक बढी रहन्थे । संस्थाले गरेका कार्यहरुलाई सही विश्लेषण नै नगरी गलत देख्ने, निस्वार्थरुपमा जिम्मेवारी निर्वाह गर्दा गर्दै पनि पदाधिकारीहरुले जस नपाउने आदी घटनाहरु स्मरण गर्दा साच्चै नै कतारको एनआरएनए एनसीसी आवश्यक पर्दा सबैको साझा अनि मौका पायो कि सबैले “तारो” बनाउने संस्था पो हो कि ? भन्ने अनुभूति पनि नभएको हैन कहिले काहि । अझ कतिपय अवस्थामा व्यक्तिको जीवन शैलि, विचार अनि उसको सामिप्यता जस्ता नितान्त व्यक्तिगत विषयहरुलाई आधार बनाएर संस्थागत हितमा गरिएका कार्यहरुप्रति उपेक्षित र अतिशयोक्तिपूर्ण व्यवहारहरुलाई सामाजिक खोल ओडेर गरिएका असामाजिक कर्मको संज्ञा दिन मन लागेकोछ । अन्तरआत्मा देखि नै समुदायको हित चाहानेहरुले फराकिलो छाती गरेर सामाजिक मुल्यमान्यता अनुरुप चल्नु पर्छ भन्ने मेरो व्यक्तिगत सोच समेत हावामा उडेको हो कि भन्ने महसुस हुन्थ्यो कहिले काँहि । दुई वर्ष अगाडी एनआरएनए एनसीसीको जिम्मेवारी बहन गर्न तत्पर छु भनेर राम्रै तामझामका साथ उम्मेद्धवारको रुपमा चुनावी मैदानमा होमिएका दर्जनौ परिषद् सदस्यहरु संस्थाले गरेका कार्यहरुमा न्यून सहभागिता समेत नरहनु अर्को विडम्बना नै मान्दछु । चुनावि मैदानमा चाहे हारेका हुन् या जितेकाहुन संस्थाको अभियान प्रति प्रतिबद्ध भएर पंजीकृत सदस्य बनेका सबै पारषद्हरुकोे संस्था प्रति केहि न केहि जिम्मेवारी पक्कै हुन्छ तर या त यो नबुझिएको हो या त नबुझे जस्तो गरिएको हो त्यो प्रश्नको उत्तर सम्बन्धित महोदयहरुसँग नै होला तर चौथो महाधिवेशनताका देखिएको जोशहरु महाधिवेशन पछि धेरै नै सेलाएर गए पनि फेरी पाँचौ महाधिवेशन नजिकिदै गर्दा भने ती अनुहारहरुको सक्रियता बढ्न थालेको देखिनुले काम गर्न भन्दा पद लिनमात्र अग्रसर हुने हाम्रो संस्कारलाई झन् उदाङ्गो पारिदिएकोछ ।तर यसको विपरीत एनआरएन एनसीसीको यस कार्यकालको अर्को महत्वपूर्ण पाटो पनि थियो । त्यो हो २०११ को सेप्टेम्बर ३ को बिहान कतारका नेपाली समुदाय बिच एउटा उत्साह सृजना भएको थियो । अधिकांश कतारबासी एनआरएनहरुको भावनालाई समेट्ने विगतमा भन्दा पनि जुझारु एनसीसी निर्माण भएको छ यसले त्यही बमोजिम समुदायको हितमा कार्य गर्नेछ, कतारमा नेपाल र नेपालीको प्रतिष्ठा उच्च पार्न आवश्यक कार्य गर्न सबल कार्यसमिति निर्माण भएकोछ भन्ने विश्वाश समुदायमा गरिएको थियो । हो एनसीसीको यो कार्यसमितिलाई निर्वाचित गराउन देखि कार्यसम्पन्न गर्दा सम्मका हरेक पलहरुमा समुदायका विभिन्न संघ संस्था, परिषद् सदस्यहरु, अग्रज, व्यवसायी, बुद्धिजिवी, पत्रकार आदी क्षेत्रबाट उल्लेख्य साथ सहयोग र एक्यबद्धता मिलेको थियो । एनसीसीको नेतृत्व र सिंङगो टिमले पनि परिषद्सदस्यहरु तथा समुदायको त्यो भावनालाई कहिल्यै पनि बिर्सेन, सकारात्मक सोच, इमान्दारीता, धैर्यता, लगनशिलता, निष्पक्षता जस्ता सामाजिक जीवनका आधारभूत मान्यताहरुलाई पालना गर्दै हरेक औपचारिक तथा अनौपचारिक बैठकहरुमा समुदाय र संस्थाको मात्र हितहुने कार्य तथा छलफलहरुमा केन्द्रित रहेर सर्वसम्मत निर्णयहरु गर्न सक्नु यस कार्यकालको प्रमुख बिशेषता थियो । सायद त्यसैको परिणाम हुनु पर्दछ एनसीसीले गरेका अधिकांश कार्यक्रम तथा परियोजनाहरु सोचे भन्दा भव्यरुपले सफल भए । यी सफल सामाजिक कार्यहरुमा सहभागी हुन पाउदा मैले आफूलाई भाग्यशाली महसुस गरेको छु । अध्यक्ष ज्यूको कुशल नेतृत्व, व्यवस्थापकिय तथा समन्वयको क्षमता, उपाध्यक्ष ज्यूको लगनशिलता, महासचिव ज्यूको संस्थागत परिपक्वता, कोषाध्यक्ष ज्यूको स्पष्ट र पारदर्शी जिम्मेवारी निर्वाह, कार्यसमितिका सदस्य मित्रहरुको उत्साहजनक जिम्मेवारी बोध, समझदारी तथा संस्थाका गतिविधिहरुमा एक्यबद्धता, सल्लाहकार ज्यूहरु तथा अग्रजहरुको नजिकबाट प्राप्त गहन सुझाव सल्लाह र हौसला, परिषद् सदस्य तथा संघ संस्थाहरुको एक्यबद्धता र हातेमालो आदीको संयोजन आफैमा रहर लाग्दो मात्र थिएन एनआरएनए एनसीसी कतार सामूहिक कार्य (त्भबm ध्यचप) को एक राम्रो उदाहरण समेत थियोे । संस्थाको पदमा रहेर निर्वाह गर्नु पर्ने भूमिका निर्वाह गर्न सके या सकिन तर मैले यस अवधिमा निकै सिक्ने अवसर प्राप्त गरे र प्रशस्त सन्तुष्टि समेत लिएकोछु । निर्वाचित भए देखि नै संस्थाका आन्तरिक तथा नियमित कार्यहरुमा सहभागि हुने कार्यका अलवा यस अवधिको कार्ययोजनाको स्वरुप तयार गर्ने देखि कार्यान्वयन गर्ने अधिकांश कार्यहरुमा आफूलाई नजिकबाट सहभागी गराउन पाउनु अनि ती सबै कार्यहरु एक पछि अर्को गर्दै सफल हुनु मेरो सन्तुष्टिको मुख्य कारण थियो । यो क्रममा मेरा बिशेष पे्ररणादायी अवसर प्रदान गरेर प्रेरित गरिरहेने अध्यक्ष ज्यू तथा पदाधिकारी मित्रहरु, परिषद् सदस्यहरु ज्यूहरु, सल्लहकार तथा अग्रजहरु, एनसीसीले समुदायको साझा संस्थाको रुपमा विभिन्न कार्यहरुमा अगुवाई गरिरहदा एक्यबद्धता सहित हातेमालो गर्ने संस्थाहरु अनि मलाई आफ्नो पदिय जिम्मेवारीको बोझ कम गराएर एनसीसीको काममा सहयोग गर्ने मोरङसुनसरी सेवा समाजको सिङ्गो टिम सबै प्रति कृतज्ञछु ।
लाखौको संख्यामा उपस्थित समुदायको एक मात्र साझा संस्थाका गतिविधिहरुको मुल्याङकन अवश्य पनि विभिन्न कोणहरुबाट भएका हुनुपर्दछ । एक पदाधिकारीको रुपमा जिम्मेबारी निर्वाह गर्ने क्रममा दुई बर्षमा मैले जे अनुभव गरे, जे बुझे नितान्त त्यसको भावनात्मक अभिव्यक्तिहरु मात्र भएकोले यि हरफहरु कहि कतै पुर्वाग्रही बन्ने छैनन् भन्ने विश्वास सहित बाँकि मूल्याङकनको जिम्मेवारी पार्षद सदस्यज्यूहरु र सिङ्गो समुदायलाई ।
अनुमानित ४ लाख भन्दा बढीको संख्यामा रहेको नेपाली समुदाय, १२९६ परिषद् सदस्यहरु, १०० भन्दा बढि स्थापित संघ संस्थाहरु, राष्ट्रको प्रतिनिधि संस्था दुतावास अनि हाम्रो भन्दा फरक परिवेश र फरक कानुन भएको कतारको वातावरणलाई समन्वय गर्दै आफ्ना गतिविधिहरु सञ्चालन गर्नु पर्ने चुनौतिपूर्ण वातावरणमा गठन भएको एनआरएनए एनसीसी कतारले ऐतिहाँसिक सफलताका साथ आफ्नो कार्यकाल पुरा गर्न सफल भएकोछ । यो कार्यकालमा संस्थाले विगत देखि गर्दै आएका सबै राम्रा कार्यहरु साहित्य, कला, संस्कृति तथा पर्यटन प्रबद्र्धनात्मक कार्यहरु, सहयोग, उद्धार लगाएतका मानवीय कार्यहरुलाई निरन्तरता दिदै गरिएका थप कार्यहरुमा सुरक्षित आप्रवासनको मुद्धा, श्रमिकका आवाज धेरै सवलरुपमा उठान भएका छन् । अधिकांश सदस्यहरुको हितसँग सरोकार राख्ने मुद्धा तथा विषयहरु तलब वृद्धि, राहदानी नविकरणमा सहजता, पुन श्रम स्वीकृतिको प्रक्रियामा सहजता, सेल्टर हाउसको थप व्यवस्थापन, दूतावासमा कर्मचारी थप, दूतावासलाई आवाश्यक पर्दा गरिएको अस्थाई कर्मचारी तथा भौतिक सहयोग आदी कार्यहरुमा संस्थाले खेलेको भूमिका पनि उल्लेखनीय कार्यहरुमा पर्दछन् । वैदेशिक रोजगारीमा रहेका समस्या र पिडाहरुलाई परंपरागतरुपमा तत्कालीन राहात उद्धारमा मात्र सीमित नरहि यसको दिर्घकालीन न्यूनिकरणका लागि विभिन्न सरोकारवाला संघ संस्था र निकायहरुको सहयोगमा गरिएका प्रयासहरु ऐतिहाँसिक उपलब्धि हुन । विदेशमा विचल्लि भएर स्वदेशमा पुग्दा समेत विचल्लि हुनु पर्ने अवस्थालाई न्यूनिकरण गर्न काठमाडौमा आश्रय स्थल स्थापनार्थ गरिएको सहयोग, कतारका स्थानीय तथा अन्तराष्ट्रिय संघ संस्थाहरु मानवअधिकार समिति, खेलकुद क्लबहरु, विभिन्न आप्रवासीका समस्याहरुमा सरोकार राख्ने संस्थाहरु सँग विकास गरिएका संस्थागत सम्बन्ध, कतारमा स्थापित नेपाली संघ संस्थाहरु बिच नयाँ ढंगले गरिएका समन्वयको प्रयासबाट विकास भएको सम्बन्ध, विभिन्न मानवीय कार्यहरु, सांस्कृतिक, साहित्यिक, खेल क्षेत्रमा गरिएका कार्य तथा सहभागिता, कतारका नेपालीहरुको दिर्घकालीन हितका लागि कोशे ढुंङ्गा हुने कल्याणकारी कोष तथा सांस्कृतिक केन्द्रको स्थापनाका लागि गरिएका पहलहरु, आइसीसीले अघि बढाएको सामूहिक लगानीमा सहभागिता, एक एनसीसी एक परियोजना, सिराह आगलागि, सेति बाढि पीडित आदीमा गरिएको एक्यबद्धता र सहयोग देखि मुख पत्र दोहा दपर्ण प्रकाशन गर्दा सम्मका कार्यहरु सम्पन्न गरिसक्दा पार्षद्हरुले दिनुभएको अमूल्य मतलाई अन्याय गरिएन भन्ने लागेकोछ । एक पदाधिकारीको रुपमा आफैले मूल्याङकन गर्दा पनि यो कार्यकाल सीमित श्रोत साधनमा अधिकतम कार्य गर्न सफल भएको निष्कर्षमा पुगेकोछु ।हुन त सामूहिक वा सार्वजनिक कार्यहरु बिरलै मात्र सर्वस्विकार्य हुन्छन् । प्राय सार्वजनिक कार्यहरु वास्तवमै पूर्णरुपमा असन्तुष्टि रहित हुनु गाह«ो विषय हो । फेरि पनि गरिएका कार्यहरु सधै त्रुटी रहित हुन्छन् भन्ने कुरामा विश्वास पनि गर्दिन । आफ्नो प्रमुख कार्य गरेर बचेको समयलाई व्यवस्थापन गर्दै गरिएका कार्यहरुमा कहीँ कतै मानवीय त्रुटिहरु भएका हुन सक्छन् । उल्लेख्य कार्यहरु सम्पन्न भए पनि यस कार्यकालमा एनसीसी कतारका गतिविधिहरु प्रति समुदायमा टिका टिप्पणीहरु नभएका,असन्तुष्टिहरु व्यक्त गरिएका जानकारीहरु नआएका होइनन् । यथार्थता नबुझेर या नबुझे जस्तो गरेर जसरी गरिएका भए पनि टिका टिप्पणीहरुलाई संस्थाले या नेतृत्वकर्ताले सुन्नु पर्छ र अगाडीका कार्यहरुका लागि मार्गचित्रको रुपमा लिनुपर्दछ भन्ने मान्यतालाई शिरोधार्य गर्दै एनसीसीले त्यसलाई ग्रहण गरेर आफ्ना कार्यहरु जारी राखेको थियो । सफल भयौ भनिरहदा रहदै पनि विभिन्न कारण र परिस्थितिहरुले चाहेर पनि यस कार्यकालमा केहि कार्यहरु अपेक्षा गरिए अनुसार गर्न सकिएन होला तर अधिकांश योजना गरिएका कार्यहरु सम्पन्न भए । निर्वाचित कार्यसमितिले सकरात्मक र केहि नवीन सोचका साथ सामूहिक हितकालागि कार्य गर्ने प्रयास गर्दा गर्दै भएका कमिकमजोरीहरुलाई आधार बनाएर संस्थाकोबारेमा सार्वजनिक आलोचना गरिनु भन्दा सुधारको लागि उपाय तथा दृष्टिकोण सहितका सुझावहरुकोरुपमा आएका भए ती टिका टिप्पणीहरु बढी रचनात्मक र महत्वपूर्ण रहन्थे । तर अपवाद बाहेक त्यस्ता प्रस्ट दृष्टिकोण सहितका रचनात्मक सुझावहरु संस्थागतरुपमा नआउनु बरु यदा कदा सबैे नेपालीहरुको साझा संस्था र सिंङ्गो समुदायको प्रतिष्ठामा आँच आउन सक्ने खालका अस्वस्थ टिका टिप्पणीहरु भएको जानकारी आउनुलाई विडम्बना नै मान्नुपर्छ । परिषद् बैठक कै स्मरण गर्ने हो भने पनि तय गरिएको कार्ययोजना अनुसार कार्यक्रमहरु भए कि भएनन् ? प्रगति प्रतिवेदनमा सबै गतिविधिहरु समेटिएकि समेटिएनन् ? भन्ने जस्ता सामुदायिक सरोकारका प्रश्नहरु कहिल्याहि सामना गर्नु परेन दुईबर्षको अवधिमा । आर्थिक विषयमा गरिने केहि छलफल तथा सुझावहरु समेत अप्रसांगिक र अव्यवहारिक बढी रहन्थे । संस्थाले गरेका कार्यहरुलाई सही विश्लेषण नै नगरी गलत देख्ने, निस्वार्थरुपमा जिम्मेवारी निर्वाह गर्दा गर्दै पनि पदाधिकारीहरुले जस नपाउने आदी घटनाहरु स्मरण गर्दा साच्चै नै कतारको एनआरएनए एनसीसी आवश्यक पर्दा सबैको साझा अनि मौका पायो कि सबैले “तारो” बनाउने संस्था पो हो कि ? भन्ने अनुभूति पनि नभएको हैन कहिले काहि । अझ कतिपय अवस्थामा व्यक्तिको जीवन शैलि, विचार अनि उसको सामिप्यता जस्ता नितान्त व्यक्तिगत विषयहरुलाई आधार बनाएर संस्थागत हितमा गरिएका कार्यहरुप्रति उपेक्षित र अतिशयोक्तिपूर्ण व्यवहारहरुलाई सामाजिक खोल ओडेर गरिएका असामाजिक कर्मको संज्ञा दिन मन लागेकोछ । अन्तरआत्मा देखि नै समुदायको हित चाहानेहरुले फराकिलो छाती गरेर सामाजिक मुल्यमान्यता अनुरुप चल्नु पर्छ भन्ने मेरो व्यक्तिगत सोच समेत हावामा उडेको हो कि भन्ने महसुस हुन्थ्यो कहिले काँहि । दुई वर्ष अगाडी एनआरएनए एनसीसीको जिम्मेवारी बहन गर्न तत्पर छु भनेर राम्रै तामझामका साथ उम्मेद्धवारको रुपमा चुनावी मैदानमा होमिएका दर्जनौ परिषद् सदस्यहरु संस्थाले गरेका कार्यहरुमा न्यून सहभागिता समेत नरहनु अर्को विडम्बना नै मान्दछु । चुनावि मैदानमा चाहे हारेका हुन् या जितेकाहुन संस्थाको अभियान प्रति प्रतिबद्ध भएर पंजीकृत सदस्य बनेका सबै पारषद्हरुकोे संस्था प्रति केहि न केहि जिम्मेवारी पक्कै हुन्छ तर या त यो नबुझिएको हो या त नबुझे जस्तो गरिएको हो त्यो प्रश्नको उत्तर सम्बन्धित महोदयहरुसँग नै होला तर चौथो महाधिवेशनताका देखिएको जोशहरु महाधिवेशन पछि धेरै नै सेलाएर गए पनि फेरी पाँचौ महाधिवेशन नजिकिदै गर्दा भने ती अनुहारहरुको सक्रियता बढ्न थालेको देखिनुले काम गर्न भन्दा पद लिनमात्र अग्रसर हुने हाम्रो संस्कारलाई झन् उदाङ्गो पारिदिएकोछ ।तर यसको विपरीत एनआरएन एनसीसीको यस कार्यकालको अर्को महत्वपूर्ण पाटो पनि थियो । त्यो हो २०११ को सेप्टेम्बर ३ को बिहान कतारका नेपाली समुदाय बिच एउटा उत्साह सृजना भएको थियो । अधिकांश कतारबासी एनआरएनहरुको भावनालाई समेट्ने विगतमा भन्दा पनि जुझारु एनसीसी निर्माण भएको छ यसले त्यही बमोजिम समुदायको हितमा कार्य गर्नेछ, कतारमा नेपाल र नेपालीको प्रतिष्ठा उच्च पार्न आवश्यक कार्य गर्न सबल कार्यसमिति निर्माण भएकोछ भन्ने विश्वाश समुदायमा गरिएको थियो । हो एनसीसीको यो कार्यसमितिलाई निर्वाचित गराउन देखि कार्यसम्पन्न गर्दा सम्मका हरेक पलहरुमा समुदायका विभिन्न संघ संस्था, परिषद् सदस्यहरु, अग्रज, व्यवसायी, बुद्धिजिवी, पत्रकार आदी क्षेत्रबाट उल्लेख्य साथ सहयोग र एक्यबद्धता मिलेको थियो । एनसीसीको नेतृत्व र सिंङगो टिमले पनि परिषद्सदस्यहरु तथा समुदायको त्यो भावनालाई कहिल्यै पनि बिर्सेन, सकारात्मक सोच, इमान्दारीता, धैर्यता, लगनशिलता, निष्पक्षता जस्ता सामाजिक जीवनका आधारभूत मान्यताहरुलाई पालना गर्दै हरेक औपचारिक तथा अनौपचारिक बैठकहरुमा समुदाय र संस्थाको मात्र हितहुने कार्य तथा छलफलहरुमा केन्द्रित रहेर सर्वसम्मत निर्णयहरु गर्न सक्नु यस कार्यकालको प्रमुख बिशेषता थियो । सायद त्यसैको परिणाम हुनु पर्दछ एनसीसीले गरेका अधिकांश कार्यक्रम तथा परियोजनाहरु सोचे भन्दा भव्यरुपले सफल भए । यी सफल सामाजिक कार्यहरुमा सहभागी हुन पाउदा मैले आफूलाई भाग्यशाली महसुस गरेको छु । अध्यक्ष ज्यूको कुशल नेतृत्व, व्यवस्थापकिय तथा समन्वयको क्षमता, उपाध्यक्ष ज्यूको लगनशिलता, महासचिव ज्यूको संस्थागत परिपक्वता, कोषाध्यक्ष ज्यूको स्पष्ट र पारदर्शी जिम्मेवारी निर्वाह, कार्यसमितिका सदस्य मित्रहरुको उत्साहजनक जिम्मेवारी बोध, समझदारी तथा संस्थाका गतिविधिहरुमा एक्यबद्धता, सल्लाहकार ज्यूहरु तथा अग्रजहरुको नजिकबाट प्राप्त गहन सुझाव सल्लाह र हौसला, परिषद् सदस्य तथा संघ संस्थाहरुको एक्यबद्धता र हातेमालो आदीको संयोजन आफैमा रहर लाग्दो मात्र थिएन एनआरएनए एनसीसी कतार सामूहिक कार्य (त्भबm ध्यचप) को एक राम्रो उदाहरण समेत थियोे । संस्थाको पदमा रहेर निर्वाह गर्नु पर्ने भूमिका निर्वाह गर्न सके या सकिन तर मैले यस अवधिमा निकै सिक्ने अवसर प्राप्त गरे र प्रशस्त सन्तुष्टि समेत लिएकोछु । निर्वाचित भए देखि नै संस्थाका आन्तरिक तथा नियमित कार्यहरुमा सहभागि हुने कार्यका अलवा यस अवधिको कार्ययोजनाको स्वरुप तयार गर्ने देखि कार्यान्वयन गर्ने अधिकांश कार्यहरुमा आफूलाई नजिकबाट सहभागी गराउन पाउनु अनि ती सबै कार्यहरु एक पछि अर्को गर्दै सफल हुनु मेरो सन्तुष्टिको मुख्य कारण थियो । यो क्रममा मेरा बिशेष पे्ररणादायी अवसर प्रदान गरेर प्रेरित गरिरहेने अध्यक्ष ज्यू तथा पदाधिकारी मित्रहरु, परिषद् सदस्यहरु ज्यूहरु, सल्लहकार तथा अग्रजहरु, एनसीसीले समुदायको साझा संस्थाको रुपमा विभिन्न कार्यहरुमा अगुवाई गरिरहदा एक्यबद्धता सहित हातेमालो गर्ने संस्थाहरु अनि मलाई आफ्नो पदिय जिम्मेवारीको बोझ कम गराएर एनसीसीको काममा सहयोग गर्ने मोरङसुनसरी सेवा समाजको सिङ्गो टिम सबै प्रति कृतज्ञछु ।
लाखौको संख्यामा उपस्थित समुदायको एक मात्र साझा संस्थाका गतिविधिहरुको मुल्याङकन अवश्य पनि विभिन्न कोणहरुबाट भएका हुनुपर्दछ । एक पदाधिकारीको रुपमा जिम्मेबारी निर्वाह गर्ने क्रममा दुई बर्षमा मैले जे अनुभव गरे, जे बुझे नितान्त त्यसको भावनात्मक अभिव्यक्तिहरु मात्र भएकोले यि हरफहरु कहि कतै पुर्वाग्रही बन्ने छैनन् भन्ने विश्वास सहित बाँकि मूल्याङकनको जिम्मेवारी पार्षद सदस्यज्यूहरु र सिङ्गो समुदायलाई ।
(एनआरएनए एनसीसीकतारको मुख पत्र दोहा दर्पणको पाँचौ अंकमा प्रकाशित)
No comments:
Post a Comment